Onkologia

Całkowita metastazektomia płucna stanowi kluczowy element leczenia mięsaków prowadzonego z intencją wyleczenia, jednak śródoperacyjna lokalizacja zmian przerzutowych może być trudna. Obrazowanie fluorescencyjne z wykorzystaniem zieleni indocyjaninowej (indocyanine green – ICG) w bliskiej podczerwieni umożliwia uzyskanie wskazówek w czasie rzeczywistym podczas zabiegu, jednak liczba danych dotyczących dzieci, młodzieży i młodych dorosłych z mięsakami pozostaje ograniczona.

Nowotwory kości należą do najbardziej wymagających jednostek onkologicznych, zarówno pod względem diagnostyki, jak i leczenia. Coraz większe znaczenie zyskują metody diagnostyki molekularnej, które pozwalają precyzyjniej określać typ nowotworu oraz wspierać planowanie terapii. Prof. dr hab. n. med. Katarzyna Derwich wyjaśnia, jakie zmiany zaszły w ostatnich latach w leczeniu mięsaków kości, dlaczego coraz rzadziej konieczne są amputacje oraz jakie nadzieje wiążą się z rozwojem terapii celowanych.

Mięsaki to ponad sto różnych jednostek wywodzących się z tkanki mezenchymalnej. Część z nich – jak osteosarcoma czy zróżnicowany liposarcoma (DDLS) – cechuje się ogromną złożonością genomową, inne, napędzane pojedynczym genem fuzyjnym (mięsak Ewinga, mięsak maziówkowy, rhabdomyosarcoma pęcherzykowy), są genomowo „spokojniejsze".

Około 60% pacjentów z nerwiakiem zarodkowym współczulnym (neuroblastoma – NBL) wysokiego ryzyka doświadcza nawrotu choroby. Pobieranie próbek krwi obwodowej (peripheral blood – PB) stanowi mniej inwazyjną alternatywę. Badanie przeprowadzono w celu prospektywnej walidacji panelu mRNA NBL oznaczanego metodą RT-qPCR w próbkach PB pacjentów z NBL wysokiego ryzyka leczonych w badaniach NB2004-HR grupy German Society of Pediatric Oncology and Hematology (GPOH) oraz Dutch Childhood Oncology Group (DCOG) NBL2009.

Guzy atypowe teratoidne/rabdoidne (atypical teratoid/rhabdoid tumors – ATRT) stanowią rzadkie, wysoce agresywne nowotwory ośrodkowego układu nerwowego, występujące głównie u dzieci młodszych i związane są z niekorzystnym rokowaniem. Podział molekularny (ATRT-TYR, ATRT-SHH, ATRT-MYC) ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia biologii guza, wyboru terapii oraz prognozowania przebiegu choroby. 

Worasidenib to doustny inhibitor zmutowanych izoform enzymu dehydrogenazy izocytrynianowej 1 i 2 (isocitrate dehydrogenase – IDH1/2), zdolny do penetracji do mózgu. W randomizowanym 1:1, podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu III fazy INDIGO (NCT04164901) wykazano, że podawany w dawce 40 mg raz dziennie w ciągłych 28-dniowych cyklach do progresji choroby bądź wystąpienia nieakceptowalnej toksyczności prowadził do poprawy przeżycia wolnego od progresji choroby (pierwszorzędowy punkt końcowy).

Rozlane glejaki linii pośrodkowej z modyfikacją H3 K27 (Diffuse Midline Glioma, H3 K27-altered – DMG) stanowią jedno z największych wyzwań współczesnej neuroonkologii. Choroba ta charakteryzuje się wyjątkowo agresywnym przebiegiem oraz ograniczonymi możliwościami terapeutycznymi. Pomimo postępów w diagnostyce molekularnej nasza wiedza na temat biologii DMG wciąż jest niepełna. 

Obowiązujące schematy terapii dzieci z wyściółczakiem (ependymoma – EPN) śródczaszkowym nie uwzględniają zróżnicowania molekularnego nowotworu, mimo że piąta edycja klasyfikacji WHO guzów ośrodkowego układu nerwowego z 2021 roku podkreśla jego biologiczną heterogenność. Biomarkery molekularne nie są dotąd rutynowo wykorzystywane do stratyfikacji ryzyka leczenia pierwszej linii.

Kostniakomięsak jest nowotworem radioopornym, w którym zastosowanie stereotaktycznej radioterapii ciała (Stereotactic Body Radiation Therapy – SBRT) może poprawić kontrolę miejscowo-regionalną w chorobie nawrotowej lub przerzutowej.

Ekspresja powierzchniowa GD2 została zaobserwowana na niektórych komórkach mięsaka Ewinga (Ewing sarcoma – ES), co czyni go potencjalnym celem immunoterapii z zastosowaniem przeciwciała anty-GD2 dinutuksymab beta (DB). Przedstawiono doświadczenia jednoośrodkowe ze stosowania DB u pacjentów z przerzutowym, GD2-dodatnim ES zarówno w leczeniu I linii, jak i w sytuacji nawrotu lub oporności na leczenie, w skojarzeniu ze standardową chemioterapią.

Poprawa przeżywalności pacjentów z nawrotowym rdzeniakiem zarodkowym (refractory medulloblastoma – rMBL) nadal stanowi istotne wyzwanie kliniczne. Pomimo licznych prób leczenia ratunkowego uzyskanie trwałej kontroli nowotworu pozostaje trudne. Chociaż ponowna radioterapia (RTH) coraz częściej rozważa się w terapii innych nawrotowych nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, brakuje jednoznacznych dowodów potwierdzających jego jednoznaczną skuteczność w leczeniu rMBL.

Rokowanie u dzieci z nawrotowym i opornym na leczenie nerwiakiem zarodkowym współczulnym wysokiego ryzyka (relapsed and refractory high-risk neuroblastoma – RR-HR-NBL) pozostaje niekorzystne, co uzasadnia poszukiwanie nowych strategii terapeutycznych. W randomizowanym badaniu II fazy BEACON-Immuno (NCT02308527) oceniano skuteczność dołączenia dinutuksymabu beta (dB) do chemioterapii opartej na temozolomidzie (T).

Badanie II fazy Pediatric Oncology Group (POG) P9262 oceniające paklitaksel w monoterapii wykazało jedną odpowiedź całkowitą (complete response – CR), jedną odpowiedź częściową (partial response – PR) oraz stabilizację choroby (stable disease – SD) u 4 spośród 15 pacjentów z nawrotowym guzem Wilmsa (Wilms tumor – WT). 

Znaczenie kliniczne klastrów krążących komórek nowotworowych (circulating tumor cell clusters – CTC) w guzach o wysokim potencjale przerzutowym pozostaje niewystarczająco poznane. Xu i wsp. przedstawili dowody na wartość diagnostyczną i prognostyczną CTC oraz ich klastrów w nerwiaku zarodkowym współczulnym (neuroblastoma – NB), ze szczególnym uwzględnieniem obecności przerzutów, zwłaszcza do szpiku kostnego (bone marrow – BM) oraz wpływu na przeżycie całkowite (overall survival – OS). 

Klasa metylacyjna pleomorficznego żółtakogwiaździaka (pleomorphic xanthoastrocytoma – PXA), określana jako mcPXA, obejmuje nowotwory o sygnaturze metylacji DNA typowej dla klasycznego PXA, jednak o szerszym spektrum histologicznym, w tym z cechami nakładającymi się na glejaka wielopostaciowego (glioblastoma – GBM). Celem badania było doprecyzowanie zakresu histologicznego i molekularnego mcPXA oraz charakterystyka jego przebiegu klinicznego.

Charakterystyka odrębnych podgrup związanych z odpowiedzią na leczenie oraz opornością w zlokalizowanym mięsaku Ewinga (ang. Ewing Sarcoma – EWS) pozostaje istotnym wyzwaniem.

Pozaczaszkowe złośliwe guzy rabdoidalne (extracranial malignant rhabdoid tumors – eMRT) należą do rzadkich, wysoce agresywnych nowotworów wieku dziecięcego. Wątroba stanowi jedno z częstszych miejsc ich występowania, jednak przebieg kliniczny przypadków wątrobowych eMRT (hepatic eMRT – eMRT-L) nie został dotychczas dokładnie opisany.

Celem badania I fazy VITAS (NCT04796012) było ocenienie wykonalności jednoczesnego podawania winkrystyny, irinotekanu, temozolomidu oraz atezolizumabu u dzieci z nawrotowymi lub opornymi nowotworami litymi.

Udostępnione zostały relacje cyfrowe z konferencji naukowo-szkoleniowej poświęconej nerwiakowi zarodkowemu współczulnemu (neuroblastoma).

Celem analizy Smeulders i wsp. była ocena skuteczności leczenia miejscowego w postaci chirurgii oszczędzającej narząd (OSS – organ-sparing surgery) z brachyterapią (BT), które stało się preferowaną metodą leczenia pacjentów ze lokalizowanym mięsakiem prążkowanokomórkowym pęcherza moczowego i/lub gruczołu krokowego (BP-RMS – bladder-prostate rhabdomyosarcoma) w badaniu EpSSG RMS2005.

Celem współczesnych programów profilaktyki nowotworów szyjki macicy jest maksymalne zwiększenie ochrony populacji poprzez skuteczne i szeroko dostępne szczepienia przeciw HPV. W ostatnich latach coraz więcej krajów przechodzi na schematy jedno- i dwudawkowe, zgodne z zaleceniami WHO, jednak nadal istnieje potrzeba oceny ich realnej skuteczności w warunkach populacyjnych w odniesieniu do zmian przednowotworowych wysokiego stopnia.