Jaki rodzaj diety jest najczęściej polecany?
Z uwagi na dolegliwości układu trawiennego, które mogą występować w trakcie leczenia onkologicznego, podstawą żywienia często jest dieta łatwostrawna. Ułatwia ona przyswajanie składników odżywczych oraz zmniejsza czas zalegania pokarmu w żołądku, czego efektem jest wyeliminowanie uczucia dyskomfortu po spożyciu posiłku. Najważniejsze elementy diety łatwostrawnej to:
- ograniczenie spożywania błonnika - nadmierne przyjmowanie błonnika w czasie leczenia onkologicznego może powodować wzdęcia. Jeżeli u dziecka pojawiają się problemy trawienne, zaleca się zmniejszenie jego udziału w diecie. Głównymi źródłami błonnika są: produkty zbożowe, warzywa i owoce.
- wykluczenie potraw tłustych - nie chodzi o całkowite wykluczenie tłuszczu z diety. To ważny makroskładnik, którego nie powinno zabraknąć w jedzeniu. Warto jednak unikać wysoko przetworzonych potraw, zawierających dużo tłuszczu dodanego. Najbardziej jakościowe tłuszcze w diecie łatwostrawnej to masło bądź olej roślinny.
- zmiana techniki obróbki cieplnej - należy zrezygnować ze smażenia potraw, gdyż ten sposób obróbki cieplnej zwiększa ilość niezdrowego tłuszczu w potrawach, pogarsza ich jakość, a produkt nim nasączony staje się ciężkostrawny.
- odpowiednia higiena posiłków - młodzi pacjenci onkologiczni cierpią często z powodu pogorszenia funkcjonowania jelit. Są szczególnie narażeni na zakażenie bakteriami patologicznymi, dlatego niezwykle ważne jest pilnowanie zasad higieny przygotowania posiłku.
Chociaż dieta łatwostrawna jest częstym wyborem wśród dzieci chorujących na nowotwór, należy pamiętać, że rodzaj diety różni się, w zależności od problemów z układem trawiennym (np. przy zaparciach poleca się zwiększyć przyjmowanie pokarmów zawierających błonnik).
Czy podczas leczenia można stosować suplementy diety lub diety specjalne?
Troska o swoje dziecko i strach przed długim leczeniem często kieruje rodziców w stronę medycyny alternatywnej bądź suplementacji na własną rękę. Niestety, nie ma wystarczających dowodów na skuteczność tych terapii czy suplementów diety - mogą one wręcz przeszkadzać leczeniu konwencjonalnemu. Gdy pojawi się konieczność uzupełnienia brakujących witamin, lekarz zleci po prostu odpowiednią dawkę.
Wśród najczęściej podawanych suplementów bez konsultacji z lekarzem znajdują się: witamina D oraz tran. Ich podawanie wedle własnego uznania może prowadzić do pogorszenia stanu dziecka, bowiem nadmiar witaminy może być równie szkodliwy, jak jej niedobór. Gdy pojawi się potrzeba przyjmowania witaminy D, niezbędne jest oznaczenie jej wyjściowego poziomu w organizmie, aby odpowiednio oszacować dawkę.
Tran, choć bywa przedstawiany jako podstawa do wzmacniania odporności, w trakcie leczenia onkologicznego jest raczej nie wskazany - zamiast tego zaleca się suplementację kwasami omega-3.
Przykłady posiłków, które można przygotować dziecku
- Posmarowany masłem bądź białym serkiem chleb, na którym układamy różne wzory z dodatków: np. buźki czy słoneczka. Warzywa, które łatwo można wykorzystać do ozdoby: pomidor, pomidor koktajlowy, ogórek, sałata, kiełki, papryka, rzodkiewka, szczypior.
- Przygotować 3-4 owoce z proponowanych (należy wziąć pod uwagę także ich sezonowość): banan, jabłko, arbuz, gruszka, śliwka, melon, kiwi – dokładnie umyć i obrać ze skórki; Owoce pokroić do osobnych pojemników. Kawałki owoców naprzemiennie nakładać na patyk do szaszłyków.
- Domowy napój izotoniczny: 3 filiżanki wody, pół filiżanki soku cytrynowego, ćwierć łyżeczki soli morskiej i łyżeczka syropu klonowego. Jest to zdrowsza alternatywa wobec napojów energetycznych dostępnych w sklepie.
Podstawą w zapewnieniu dziecku właściwej diety jest konsultacja z lekarzem i obserwowanie reakcji organizmu na podawany pokarm. Warto brać pod uwagę potrawy łatwostrawne, które wspomagają obciążony układ trawienny oraz unikać ofert "cudownych diet".
Bibliografia:
- J. Mielęcka, O żywieniu w chorobie nowotworowej, Wielkopolska Onkologia Dziecięca, Wielkopolski Program Profilaktyczny w zakresie onkologii dziecięcej, https://onkologia-dziecieca.pl/upload/Broszura_zywienie_w_chorobie_nowotworowej.pdf,
- J. Kalińska, E. Gowin, D. Januszkiewicz-Lewandowska, Żywienie dziecka z chorobą onkologiczną, Model DOM, skalowanie innowacji społecznej, https://cdn.innowacjespoleczne.pl/app/public/docs/innovations/22682/%C5%BBywienie%20dziecka%20z%20chorob%C4%85%20onkologiczn%C4%85.%20Poradnik%20dla%20rodziny..pdf,
- A. Raciborska, E. Rogowska, Żywienie i suplementy diety w chorobie nowotworowej u dzieci i młodzieży, Klinika Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa,
- K. Cieśla, ŻywiOnko, Fundacja Na Ratunek Dzieciom Z Chorobą Nowotworową, https://naratunek.org/wp-content/uploads/2025/06/ZywiOnko-e-book.pdf.